Pedodonti

Amalgam
Siyah renkli veya Gümüş dolgu olarak da bilinir. Aslında içeriğinde bir çok çeşit metal bulunmasına rağmen gümüş ağırlıklı metal olduğu için bu şekilde de isimlendirilir. İçeriğindeki metaller özel bir karıştırıcıda cıva ile karıştırılarak belli bir kıvama getirilir, bu şekilde dişe uygulanarak sertleşmesi beklenir. 150 yılı aşkın bir süredir diş hekimliğinde dolgu malzemesi olarak kullanılmaktadır. Bu süre içerisinde milyonlarca çürük dişin dolgusunda kullanılmıştır. Bu kadar zamandır kullanılan bir dolgu malzemesi olarak, dayanıklılığı ve ekonomik uygunluğu ispatlanmıştır. Buna rağmen hala amalgamla ilgili yanlış söylentiler ortaya atılmaktadır. Aleyhindeki bu söylentilere rağmen, gelişmiş ülkelerin diş hekimleri birlikleri tarafından “amalgamın diş dolgularında güvenle kullanılabileceği” bildirilmektedir.

• Aşırı yük gelebilecek bölgelerde, büyük çürüklü arka gurup dişlerde,
• Aşırı doku kaybı olan dişlerde, yapılabilecek başka restorasyonların daha pahalı olacağı durumlarda,
• Kötü ağız hijyeni olan bireylerde,
• Tükürük kontrolü problemli hastalarda,
• Ekonomik nedenlerle, her yaştaki bireyde rahatlıkla kullanılabilir.

• Fissür Örtücüler (Sealantlar)
•  
• Fissur Örtücü (Fissur sealant) Nedir?
• Fissur örtücüler, arka dişler üzerindeki bu oluklara uygulanan şeffaf veya beyaz renkte sıvı şeklinde plastik esaslı maddelerdir. Diş minesine yapışarak çürük oluşumuna engel olur. Sıvı şeklinde olduğundan diş yüzeyindeki bu olukların içine tamamen akarak tutunur ve böylece diş yüzeyinden herhangi bir aşındırma işlemi yapmaksızın uygulanır ve yükseklik oluşturmaz.
• Fissür Örtücüler (Sealantlar) Kimlere Uygulanır?
• Fissur çürükleri çocuklarda ve gençlerde daha kolay oluşur, bu nedenle özellikle daimi dişleri yeni sürmüş çocuklara uygulanmalıdır.
• Diş üzerinde herhangi bir aşındırma işlemi yapılmadığından ağrısız bir işlemdir ve sadece birkaç dakika sürer.
• Bazı durumlarda ise dişin çiğneyici yüzeyinin bir kısmında çürük oluşmuştur diğer kısımlar ise sağlamdır. Bu durumda çürük olan bölgeye dolgu yapılır ve kalan sağlam fissurleri çürüğe karşı korumak için fissur örtücü uygulanır.

• Fissür Örtücüler (Sealantlar) Çürüğü Nasıl Önler?
• Çocuğunuz dişlerini her gün fırçalayıp diş ipi kullansa bile, dişlerin üzerindeki girinti ve çıkıntılara bu temizleme ajanları ulaşamaz.Yiyecek artıkları ve bakteriler bu girintilere yerleşip diş çürüğü oluşturma tehlikesi yaratırlar. Fissür örtücüler akışkan kıvamda oldukları için fissürlerin en derin noktasına kadar ilerlerler. Dolayısıyla fissürler tamamı ile en derin noktasına kadar kapanırissür sealantlar bu bölgeleri tıkayarak yiyecek artıkları ve bakterilerin yapışmasını imkansız kılarlar.
• Fissür Örtücüler (Sealantlar) Ne Kadar Süre Ağızda Kalır?
• Fissür örtücüler zamanla aşınabilir, buna rağmen yıllar sonra bile %85-90 oranında dişler üzerinde kaldığı yapılan çalışmalarla ispatlanmıştır.Diş gıcırdatma ve sert gıdaların sıkça tüketilmesi Fissür Örtücülerin daha çabuk kırılmasına ve dişlerin üzerinden düşmesine sebep olabilir. Fissür Örtücülerin diş minesine bağlanma kuvveti, uygulama sırasında ne kadar iyi olursa diş üzerinde kalma ömrü de o kadar uzun olur. İdeal Fissür Örtücü uygulamasında en etkili faktör çocuğunuzun uyumudur. Her şeye rağmen eğer Fissür Örtücü düşerse, çocuğunuzun dişi daha önce hiç Fissür Örtücü uygulanmamış bir dişten çok daha fazla çürüğe karşı dirençlidir. Fissür Örtücü düştükten sonra eğer 6 ay içersinde fark edilip tekrar uygulanırsa çürüğe karşı koruma devam edecektir. Tüm bu faydalarına rağmen çocuğunuz ağız hijyenine dikkat etmez ve rutin diş hekimi kontrollerine getirilmez ise dişlerini çürükten korumak hemen hemen imkansızdır.
• Hangi Dişlere Fissür Örtücü (Sealant) Uygulanır?
• Çürük riski en yüksek dişler olan 1. ve 2. büyük azı dişlerine genellikle uygulanır. Ama üzerinde girinti ve çıkıntı olan her dişe sealant uygulamak gerekir.
• Fissür Örtücü (Sealant) Uygulaması Pahalı Mıdır?
• Sealant uygulaması dolgu ücretinden daha ucuzdur, fakat sealant uygulanan dişin çürükten koruma etkisi göz önüne alındığında çok daha ekonomik olduğu açıktır.
• Flour Uygulaması
• Diş çürüğü oranı ülkemizde oldukça yüksektir. A.B.D.' de içme sularına flor katılmasından sonra çürük seviyesi çok ciddi oranda azaltılmıştır.
• Diş çürüğü oranı ülkemizde oldukça yüksektir. A.B.D.' de içme sularına flor katılmasından sonra çürük seviyesi çok ciddi oranda azaltılmıştır. Türkiye'de bu uygulama yapılmadığından çocuklarımıza floru başka yollardan sağlamamız gereklidir.
• Flor yapısına girdiği mineyi çürüğe son derece dayanıklı hale getirmektedir. Ağız ortamında uygun konsantrasyonda ve sürekli bulunması durumunda>diş çürüğü oluşumunu önlediği yapılan çalışmalarla ispatlanmıştır.
• Son yıllarda yapılan araştırmalar; yüzeyel flor uygulamalarının çok önemli olduğunu göstermiştir. Annenin hamileliği esnasında aldığı ya da 6. aydan itibaren çocuğa verilen flor tabletlerinin etkisinin tahmin edilenden çok az olduğu bulunmuştur. Kan dolaşımına karışan bu florun dişin minesine ulaşamadığı ve gereğinden fazla alınması durumunda yarardan çok zararı olabileceği tespit edilmiştir.
• 3 yaşından itibaren 6 ayda bir, diş hekimleri tarafından uygulanan topikal Flour  ile diş çürüklerinden çocukların tüm hayatları boyunca korunmaları mümkündür.
•  
• Geçmişte diş dolgusu olarak Amalgam (gümüş) ve altın kullanılıyordu. Ancak günümüzde yapılan çalışmalarla malzemelerin geliştirilmesi, modern alet ve tekniklerin katkısıyla daha doğal ve estetik restorasyonlar gerçekleştirilebilmektedir. Bu malzemelerden birisi de Kompozit Dolgu malzemesidir. Kompozitler yapım şekline göre 2’ye ayrılmaktadır.
• Direk Kompozitler:
• Basit şekliyle “Beyaz veya Estetik Dolgu” olarak tanınmaktadır. Teknik adı “Kompozit Resin” dir. Günümüzde kullanılanların çoğu “Işığa Duyarlı” maddeler içermekte ve bu nedenle özel bir ışık kaynağı kullanılarak sertleştirilmektedir. Işıkla sertleştirilen kompozit dolgular tek seansda yapılmaktadır. Hem ön hem de arka dişlerde güvenilir bir şekilde kullanılabilirler. Arka gurup dişlerde kullanılacak olanların yapıları, çiğneme kuvvetlerine dayanabilmeleri için olağanüstü geliştirilmiştir. Geniş renk seçenekleri olduğu için, estetik olarak mükemmel sonuçlar elde edilebilir.  
• Yapımları; Diş üzerindeki çürük temizlendikten sonra, özel ve zararsız bir asitle diş yüzeyi pürüzlendirilir, özel bir yapıştırıcı ajan (Bonding Agent) uygulanır.Bu madde diş ve dolgunun birbirine daha iyi tutunmasını sağlayarak dolgunun direncini ve ömrünü arttıracaktır. Daha sonra seçilen renkteki dolgu maddesi ince tabakalar halinde yerleştirilir ve her yerleştirilen tabaka ışıkla (20-40 sn. arasında) sertleştirilir. Dolgu bu şekilde bitirildikten sonra, üzerindeki yükseklikler ve fazlalıklar alınır ve parlatılır. Böylece, yapımları tek bir randevuda tamamlanır.
• Direk uygulanan ve ışıkla sertleştirilen kompozit dolgular yapıldıktan hemen sonra kullanılabilir. Ancak; anestezi yapıldıysa uyuşukluğun geçmesi beklenmelidir. Diş dokusuyla oynandığı ve ağzımız “yeni ve yabancı” bir malzemeyle tanıştığı için, bir süre için dolgu yapılan dişin üzerine çok fazla yüklenmemekte de fayda vardır.
• İndirekt Kompozitler:
• Bir başka tip estetik dolgu ise Kompozit veya Porselen Inlay olarak adlandırılır. Bu tip dolgular, genellikle estetiğin ikinci planda kaldığı arka grup dişlerde tercih edilir. Çiğneme basınçlarına dayanıklılıkları daha iyi ve daha uzun ömürlüdürler. Dişler hazırlandıktan sonra, alınan ölçü üzerinde laboratuarda yapılırlar ve muayenehanede hekim tarfından yapıştırılırlar. Genellikle iki randevuda bitirilirler. Direkt kompozitlerden biraz daha pahallıdırlar.

YER TUTUCU

     Süt dişi çeşitli sebeplerle (çürük veya kaza) erken kaybedilir. Böyle durumlarda alttan gelen kalıcı diş hazır olup sürene kadar, yandaki dişler eğilerek, dönerek kaybedilmiş süt dişinin kalıcı diş için koruması gereken yeri kapatabilirler. Hatta boşluğun karşı çenesinde bulunan diş uzamaya başlar. Eğer erken süt dişi çekiminden sonra gelişim kendi haline bırakılırsa meydana gelen bu haraketler gelecek sürekli dişe yer kalmamasına sebep olacaktır. Böylece kalıcı diş ya hiç süremeyecek yada normal yerinin dışında gelişecektir.
Sadece bir süt dişini bile erken kaybetmenin yaratacağı problemler
•  Dişler yer değiştireceğinden çapraşıklık oluşacak, bu bölgeler rahat temizlenemeyip çürüğe eğilim artacaktır.
•  Çiğneme zorlaşacaktır.
•  Daha ciddi ortodontik problemler uluşacaktır.

Bazı süt dişleri 12 yaşına kadar ağızda durmalıdırlar.Ancak bu yaşta kalıcı dişler hazır olur ve süt dişleri değişir. Bebekken çıkmış ve çok özenli korunmamış dişlerin bu yaşa kadar problemsiz gelmesi oldukça zordur. İşte yer tutucu denilen bu küçük metal aparey çocuğun ağzına göre özel olarak hazırlanır ve süt dişinin erken kaybedildiği durumlarda kalıcı diş gelene kadar bu yeri muhafaza eder. Sabit yada girip çıkmalı olarak hazırlanırlar(kaybedilen dişin yerine göre). Çok basit fakat çocuğun gelecekteki ağız diş sağlığının temeli açısından çok önemli bir apareydir.

Yer tutucunun bakımı ve korunması

•             Yapışkan gıdalardan ve çiklet çiğnemekten kaçınınız.

•             Diliniz yada parmaklarınızla yer tutucuyu itip bükmeye çalışmayınız.

•             Düzenli fırça ve ip kullanarak temiz tutunuz.

•             6 ayda bir mutlaka kontrole gidiniz.